Lotte World Tower Seul, Guney Kore

Yayın TarihiOcak-Şubat, 2018 Yazdır

Otis Elevator Korea’dan Evelyne Lee tarafından gönderilmiş ve Otis Elevator Korea’dan Kim Hunil tarafından yazılmıştır. Eşi benzeri olmayan, rekor kıran kurulum, mühendislik ve sanatsal bir mucize.

Elisha Graves Otis 160 yıldan uzun bir süre önce ilk güvenli asansörünü icat ettiğinden bu yana Otis, yolcu, yük ve servis birimlerini içerecek şekilde geliştirildi ve ahşap iç mekânlardan cam kabinlere ve müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamak için neredeyse gereken her konuda ilerledi.

Otis Elevator Korea, 2017 yılında Seul’da bulunan Lotte World Tower’da dünyanın en uzun çift katlı asansörünün kurulumuyla bu evrime katkıda bulundu. Toplam kurulum, ülkenin 555 metrelik en uzun dikey yapısında, 30 adet asansör, 11 adet SkyRise® birimi (iki adet çift katlı asansör dâhil) ve 19 adet Gen2® asansör ile birlikte 19 adet yürüyen merdiveni kapsamaktadır.

Çift katlı asansör Sky Shuttle, ikinci bodrum katından binanın 121. katında bulunan seyir terası olan Seoul Sky’a kadar 496 m çıkmaktadır. Tek bir asansör kuyusu kullanarak 1 dakika içerisinde 54 yolcuyu en üst kata çıkarabilmektedir. Kurulum, asansörlere güç sağlamak için Güney Kore’de türünün bir ilki olan 100 t’luk dört adet tahrik makinesi da kapsamaktadır.

“Double Deck”, artan ulaşım kapasitesi için tek bir kuyu içerisinde seyahat eden, biri diğerinin üstüne yerleştirilmiş iki kabinli bir asansörü ifade etmektedir. Otis’in, 1931 yılında dünyanın ilk çift katlı asansörünün kurulumunu New York’ta bulunan Empire State Binası’nda yaptığından bu yana, çift katlı asansörleri temin etme geçmişi nedeniyle, Lotte World Tower’daki zorlu işi üstlenmesi sürpriz olmadı.

Guinness Rekorlar Kitabı Tanınırlığı

Lotte World Tower’ın çift katlı asansörleri, dünyanın en hızlı ve en uzun seyir mesafesine sahip çift katlı asansörüdür. Sonuç olarak, 2017’nin Ocak ayında bina, Guinness Rekorlar Kitabı tarafından dünyanın en uzun ve en hızlı (en geniş yüklü) çift katlı asansörüne sahip olan bina olarak tanınmıştır. Sky Shuttle, yolcuları 10 m/s veya 600 m/dk hızla kelimenin tam anlamıyla gökyüzüne çıkartmaktadır. Ayrıca çift katlı sistem, diğer asansörlerden daha fazla yolcuyu eş zamanlı olarak taşımaktadır. Son teknolojiye sahip asansörler, ziyaretçilerin beklerken çok fazla zaman kaybetmemelerini, mümkün olduğunca çabuk ve etkili bir şekilde hedeflerine ulaşmasını sağlamakatadır.

Lotte Yönetimi, çift katlı asansörlerle yetinmediler ayrıca ünitelerinde özel bir müşteri deneyimi sunulmasını istediler. Yolcular, asansörler içinde seyir terasına çıkarken, sanal gerçekliği (VR) deneyimlemektedirler. LG Electronics tarafından hazırlanan 60 ve 55 inç organik LED (OLED) ekranlar, asansör iç yüzeyinin tamamını, sadece kapılar hariç ve tavan dâhil olmak üzere kaplamaktadır. Otis, OLED Tabelasının dijital içeriğini asansör kontrolleriyle tam olarak senkronize etmek için özel bir yazılım geliştirdi. Seoul Sky firması, kısa bir süre önce, Lotte World Tower’daki asansörlerde bulunan VR çalışması ile prestijli Red Dot Tasarım Ödülününde sahibi oldu.

Seul’a Bir VR Bakışı

Asansör şehir manzarasından yoksun yapının merkezinde ilerlerken Seoul Sky onlara Seul’un tarihi ve kent simgelerinden - Gyeongbokgung Sarayı ve Ulusal Meclis binasından Jamsil Stadyumu’na ve tabi ki Lotte World’ün kendisine kadar güzel bir görsel şölen sunmaktadır.

Ziyaretçiler kendilerini bu dinamik tecrübeye kaptırdıkça, seyir terasına yapılan gezi çok kısa sürüyor gibi görünebilir. Ekranlar, çeşitli eğlence seçenekleri sunan asansör kumandalarıyla sorunsuz bir şekilde senkronize edilmiştir. Ekranlar aynı zamanda, asansör sekizinci ve dokuzuncu katta bulunan vergisiz satış mağazalarında durduğunda, belirli reklamları gösterecek şekilde de programlanabilmektedir ve bu Otis mühendislerinin mümkün kıldığı karmaşık ve zorlu bir teknik başarıdır.

Ulaşım Sistemi

Bir yolcu için Lotte World Tower’ın çift katlı asansör kabinlerinde gördüğü şey etkileyiciyken, teknoloji meraklıları için asansörlerin kusursuz bir şekilde çalışmasını sağlayan makineler çok daha şaşırtıcıdır.

Asansörün hızını, ağırlığını ve hareket mesafesini taşımak için Otis, her biri 100 tonluk ağırlığa dayanacak şekilde tasarlanmış tahrik makinesinin yanı sıra, 10 tondan daha ağır kablolar kullanmıştır. İki adet diğer tek katlı acil durum asansörünün yanı sıra iki adet çift katlı yolcu asansörünü kurmak için Otis’in, dört adet 100 tonluk tahrik makinesi (her biri 21,6 tonluk makine ağırlığı ile) gökdelenin en üstünde bulunan makine dairesine kaldırması ve yerleştirmesi gerekti.

Normal olarak, binaların tepesi düzdür ve inşaat bu noktada halen tamamlanmamış olduğundan dolayı asansör tahrik makinesi yukarı kaldırıldığında, üst kısmı halen açıktır ve doğrudan makina odasına yerleştirilmektedir. Lotte World Tower farklı bir hikâye idi. Bu görkemli gökdelenin tepesi, ikiye ayrılmış bir kule ucuna benzemektedir ve bu da makine dairesine yerleştirme yapılması için zorluk yaratmaktadır.

Tahrik makinesi kurulurken kulenin üst kısmındaki çelik çerçeveler yerindeydi ve tahrik makinelerinin kaldırılarak, henüz inşaat aşamasında olan iki kule ucuna zarar vermeden makine dairesine yerleştirilmesi kritik bir öneme sahipti. Buna ek olarak, bu görevi yerine getirmek için bir çözüm olmaması, zamanlanmış son teslim tarihi için risk oluşturmakta idi.

Geçmişte Otis, Incheon’da bulunan Northeast Asia Trade Tower’da (o zamanlar Güney Kore’nin en yüksek binası) ve Seoul Uluslararası Finans Merkezi’nde 70 tonluk tahrik makinelerini kaldırmış ve kurulumunu yapmıştır. Bununla birlikte, her iki bina da tahrik makinelerinin doğrudan yerleştirilebileceği en tepede bulunan makine dairelerine sahipti. Her ikisi de tahrik makinesi kurulumu sırasında açık olan düz çatılara sahipti. Binalardan hiçbiri, Lotte World Tower’ın getirdiği zorluklara sebep olmadı.

Takım Çalışması Benzersiz Zorluğu Çözüyor

Sonuç olarak Otis, yetenekli zihinleri bir araya getirmek ve en iyi uygulamaları karşılaştırmalı olarak değerlendirmek için küresel ağından faydalandı. Otis ekibi, en uygun çözümü bulmak için Lotte Engineering & Construction (E&C) ile fikirler üzerinden görüştü. Makineyi kaldırmanın ve yerleştirmenin her hareketiyle ilgili detaylarla birlikte dikkatli bir plan hazırlandı.

Tahrik makineleri ilk olarak, yerden 124. katta bulunan belirlenmiş bir noktaya kaldırıldı. Bir kez içeriye alındıktan sonraki adım, makinelerin makine dairesinde doğru konuma güvenli ve düzgün bir şekilde taşınmasıyla ilgiliydi. Makinelerin yerleştirilecek olduğu nokta yerin 2-5 metre yüksekliğinde olduğundan, boji sistemi (tekerlekler ve akslar ile bir şasi modüler birleşimi) kullanılarak yanlamasına bir şekilde hareket ettirildi ve kaldırılmaları gereken noktaya yerleştirildi.

Daha sonra, makine dairesi tavanına monte edilmiş dört adet otomatik zincir bloğu kullanarak makineler yerden kaldırılarak, hassas yerleşimi garantilemek için kirişlerin ve kolların üzerine doğru konumlarına yerleştirildi. Dört tahrik makinelerinin her birinin de güvenli bir şekilde kaldırılmasını sağlamak için Otis, Lotte E&C ile işbirliği yaparak sürekli olarak provalar gerçekleştirdi. Yapılan provalar neticesinde kurulumun güvenli bir şekilde zamanında yapılması sağlanmıştır.

Gökdelenlerde asansör kurulumunun anahtarı bina inşasıyla birlikte yükselmek ve çalışmaktır. Bu düşünceyle Otis, Lotte E&C iile modüler bir yaklaşımla çalışarak asansör kuyusu içine modüler segmentler oluşturdu. Otis bu yöntemi daha önce, her ikisi de Lotte World Tower asansör projesinin başarılı olmasını sağlayan değerli deneyimler sunan Dubai Burj Khalifa ve Şangay Dünya Finans Merkezi’nde uygulamıştır.

Bu yaklaşımda, işlemi daha güvenli bir hale getirmek için uzun bir kuyunun ortasında geçici bir makine odası kuruldu. Bu yöntem ayrıca, tüm çalışma sürecinin etkinliğini arttırmada önemli bir unsur olan asansör holünde iç mekân işlerinin yapılmasına da imkân tanımıştır.

Otis, Güney Kore’de ilk kez çoklu-modüler bir kurulum yaklaşımı kullanmıştır. Öncelikle, birincil çerçeve inşasının tamamlanmasının ardından, geçici bir makine dairesi kurdu ve daha sonra zemin kat boyunca giriş ve kılavuz rayı inşa etti ve bunu basamakların geri kalanı takip etti. Bu yöntem, binanın inşaatıyla uyumluydu. Bu çok modüler yaklaşım, diğer montaj yöntemleriyle karşılaştırıldığında, asansör kurulumu ve inşaat süresini iki buçuk kat azaltarak, bina inşaat programlarına uyulmasını sağladı.

Son Model Bir Yapı Sallanma Sistemi

100 katlı veya daha yüksek binaların, şiddetli rüzgârlarda veya bir depremde sallanması yaygındır. Lotte World Tower’ın 123 katlı olduğu göz önüne alındığında, seyir terasına çıkan çift katlı asansörler için, maksimum güvenlik sağlamanın yanı sıra, doğal olgunun etkilerine karşı koymak için özelleştirilmiş olan son teknoloji ürünü bir bina sallanması sistemi kullanılmıştır. Sistem, yüksek rüzgârlardaki veya depremlerde sarsıntı boyutlarını tespit eden ve asansörlerin yavaşlatıp yavaşlamayacağını veya yolcuların en yakın “güvenli” kata tahliye edilip etmeyeceğini belirleyen dâhili sensörlere sahiptir.

İlk tasarımında Otis, asansör karşı ağırlığına, asansör kuyusu içerisindeki konumuna ve binanın sallanmasını belirleme hızına göre düzenlenmiş özel bir sarkaç oluşturmuştur. Buna ek olarak, kulenin asansörleri normalde sarsıntıdan etkilenmeyen “güvenli” katlar arasında çalışacak ve seyahat edecek şekilde tasarlanmıştır. Örneğin, üst katlar sallandığında, asansörler çalışmaya devam edebilir ve sallanmayan alt seviyelere gidip gelirler. Sarkacın sallandığı mesafe, asansörlerin kontrol edildiği, yavaşlandığı veya durdurulduğu olmak üzere üç seviyeye ayrılmıştır. Her bir seviye için standartlar proje ile farklılık göstermektedir. Lotte World Tower için bu seviyeler, son yüzyılın en kötü tayfun ve en güçlü rüzgârları sırasında tespit edilen bina sallantıları doğrultusunda yapılandırılmıştır.

Sarkaç binanın sallanmasını tespit etmeye ve asansörleri kontrol etmeye yardımcı olduğu için Otis, daha titiz bir analiz ve anında tepki bulmayı başarmıştır. Diğer binalarda kullanılan yöntem, halatın salınmasını algılayan sensörlerin kullanımını içermektedir. Bu, kontrolün asansörün sallanmasından sonra gelmedi anlamına gelmektedir. Bununla birlikte, Otis’in Lotte World Tower yaklaşımı, felâketi anında kontrol etmeye ve daha kısa sürede bir müdahaleye imkân vererek, hareketi daha önceden tespit etmektedir.

Baca etkisi, gökdelenlerin karşılaştığı ve basınç farkıyla ilgili sorunlara yol açan başka bir zorluktur. Bu sorunu çözmek için Otis, asansör kat kapıları ile ekran kapılarını birlikte çalışması için yeni bir işlevsellik geliştirmiştir ve bu ilk defa yapılmıştır. Baca etkisi, iç/dış sıcaklık farkı ve binanın yüksekliğinden kaynaklanan basınç farkı nedeniyle yüksek binadaki havanın ani ve şiddetli hareketi anlamına gelmektedir. Hava asansörlere girerken ya da çıkarken, bazen kapıların çalışmasını durdurmakta veya katlarda yoğunlaşmaya neden olmaktadır. Bu olgu, özellikle kış aylarında gökdelenlerde, sıcaklık farkları şiddetli olduğunda veya içerideki nem oranı düşük olduğunda belirgindir.

Bunu hafifletmek için Otis, Lotte World Tower’ın çift katlı asansör kapılarıyla senkronize edilmiş olan çift ekranlı kapılarını kurmuştur. Asansörler çalışmadan önce ekran kapıları açılmakta ve kapanmaktadır ve asansör koridor kapılarının hatasız olarak açılıp kapanmasına yardımcı olmak için dış havanın içeriye akmasını kesmektedir. Ekran kapıları, asansörleri harici havanın konveksiyonundan korumak ve 530 metre uzunluğundaki kuyu da asansör güvenliği sağlamak için tasarlanmıştır.

Güvenlik için “Filikalar”

Lotte World Tower’da herhangi bir acil durum meydana gelmesi durumunda, 19 Gen2 asansörlerin dördü derhal “filika” olarak kullanılmakta ve güvenli tahliye bölgeleri (Seviye 22, 40, 60, 83 ve 102) ile zemin kat arasında gidip gelmektedir. Bu tahliye asansörleri, 11 Eylül saldırısından sonra güçlendirilmiş suya/ateşe dayanıklı özellikler sunan gökdelen emniyet sistemi ile mükemmelleştirilmiştir ve yolcuların emniyete alınmasına yardımcı olmak için acil durum güç yedekleme ve kuyu basınçlandırma sistemlerine sahiptir.

Üç aşamalı güç kaynağı sistemi (normal, yedek ve acil durum), yangın nedeniyle elektrik kesintisi olması durumunda asansörlerin güvenli bir şekilde çalışmasını sağlamaktadır. Bir yangın tespit edildiğinde, duman ve yangın girişini önlemek için kuyular ve asansör koridorlarına basınç uygulanmaktadır. Asansör kabinlerinin içinde bulunan kapalı devre TV’lerin yanı sıra kabinlerin üst kısmında bulunan ekranlar, yolcuların tahliye edilmesinden önce durumu yayınlamaktadır.

Dahası, itfaiyecilerin ateşin kaynağını, muhtemel rotalarını ve diğer hayati bilgileri sunan ve acil durum asansörlerinde bulunan LCD ekranlara erişimi bulunmaktadır ve sürekli hareket halinde olan itfaiyecileri bilgilendirmekte ve kurtarma görevlerini daha hızlı ve daha verimli bir şekilde yerine getirmelerini sağlamaktadır.

Teknolojik benzersizliği göz önüne alındığında Lotte World Tower projesi, doğal olarak çok sayıda asansöre ilişkin zorluklarla karşılaşmıştır. Yine de, Otis ve müşterisi Lotte E&C’nin işbirliğiyle başarılı bir şekilde tamamlanmıştır. Otis Kore’nin kurulum tarihine uymasına ek olarak şirket, işin başarılı bir şekilde tamamlanmasına katkıda bulunan en büyük 10 ortaktan biri seçilmiştir.

Kim Hunil, Otis Güney Kore şirketinde Satış, Mühendislik müdürüdür.

Künye

Bina Sahibi ve Yüklenici: Lotte Property & Development, Lotte Shopping Co., Ltd. and Lotte Hotel Co., Ltd.

Mimar: Kohn Pedersen Fox Associates PC and Baum Architects

Yapı Mühendisi: Leslie E. Robertson Associates and CHANG MINWOO Structural Consultants

Makina Mühendisi: Syska Hennessy Group and Samoo Mechanical Consultant

İnşaat Mühendisi: Ove Arup & Partners Hong Kong Ltd. and JINYOUNG Engineering & Consultants

İş Güvenliği ve Yangından Koruma Mühendisi: Schirmer Engineering and KF UBIS Co., Ltd.

Giydirme Cephe: ALT Cladding and The Summit Façade Dikey Ulaşım Danışmanlığı: Fortune Shepler Saling Elevator Consultants

Bina İnşaatı: Lotte Mühendislik ve İnşaat

Asansör Hizmetleri Tedarikçi ve Üreticisi: Otis Elevator Korea