Asansör Sektörü Raporu 2020 Yayımlandı

Yayın TarihiNisan-Mayıs, 2021 by Bülent Yılmaz Yazdır

Bilim Sanayi ve Teknoloji bakanlığı tarafından Asansör ve Yürüyen Merdiven sektörüne ait bilgi, veri ve değerlendirmelerin yer aldığı ‘Asansör Sektörü Raporu 2020’ yayımlandı

Dünyada gelişen yeni teknolojilerle birlikte, Türk asansör sektörü de büyük bir değişim surecine girerek ve dünya ticaretinde önemli pazar paylarına ulaşmış bulunmaktadır.

Raporda, önümüzdeki dönemde, Türkiye’deki kentleşme surecinin devam edeceği, eski yapıların yerine depreme dayanıklı yeni yapıların inşa edileceği gibi hususlar dikkate alındığında, inşaat sektörünün faaliyetlerine paralel olarak, asansör sektöründeki büyümenin devam etmesi ön görülmektedir. Ayrıca Ortadoğu, Balkanlarda ve son zamanlarda Afrika ülkelerinde devam eden Türk yatırımları, asansör sektörünün de pozitif yönde etkilemektedir.

Son dönemlerde Ortadoğu’da yaşanan sorunlar nedeniyle ister istemez asansör sektöründe pazar daralması meydana gelmiştir. Dünya pazarını elinde tutan çok uluslu şirketlerin üretim alanlarını daha ucuz işgücüne sahip Asya ülkelerine taşımasıyla birlikte, ulusal şirketlerin rekabet gücünün zayıfladığı da değerlendiriliyor. Raporda bu durum hem kullanıcı açısından hem de ulusal asansör sektörünün gelişimi açısından önemli bir risk olarak değerlendirilmektedir.

Sektörde yüz yılı aşkın bir tecrübe ve geçmişe sahip çok uluslu şirketlerin varlığına ve ulusal asansör sektörünün çok genç olmasına rağmen, Türkiye’nin konumu gereği elde etmiş olduğu başarı ve iş hacminin aynı oranda gelişmesini kaçınılmaz kılmaktadır. Bu gelişmenin en önemli sebebi olarak asansör aksam üreticilerinin üretimde verimliliği yakalamış olmalarıdır. Bununla beraber yenilikçilik Ar-Ge faaliyetleri, sektörün gelecek perspektifinde büyük önem arz etmektedir.

Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı kapsamında, yüksek teknolojiye dayalı sektörlerde çıkılan ilk çağrıda, asansör sektörü içinden başvurular da yer almıştır.

Raporda her yıl olduğu gibi veriler ‘Sektörün Genel Durumu’ ve ‘Sektörün Son Altı Aylık Değerlendirmesi’ şeklinde TÜİK ve Bakanlık verileri ile açıklandı.

Sektörün Genel Durumu

Raporda, Avrupa Birliği teknik mevzuatının Türk Mevzuatına dâhil edilmesi ve uluslararası standartların “Türk Standardı” olarak kabul edilmesiyle birlikte, EN 81 ailesi içerisinde yer alan uyumlaştırılmış standartlar, sayesinde gerek rekabet gücü, gerekse yeni pazarlara erişim açısından önemli bir avantaj sağlandığı belirtildi.

Aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere yıllara göre asansör periyodik kontrol verilerinin paylaşıldığı bölümde 2012 ve 2019 yılları arasında muayene edilen asansör sayıları ile aldıkları etiket renkleri detaylı bir şekilde yer almaktadır. Tabloda kontrol edilen ve yeşil etiket alan asansör sayısında önemli bir artışın sağlandığı görülmektedir.

Komple Asansör Satışında Artış

Son yıllarda yurtdışında montaj, komple (paket) asansör satışı gibi alanlarda da Türk firmalarının çalışmalar yaptığı görülmeye başlanmıştır. Ayrıca Türki Cumhuriyetleri, Orta Asya ve AB ülkelerinde asansör montaj işleri yapan firmalarımızın sayısında da önemli bir artış söz konusudur. Özellikle Afrika ülkeleriyle olan dış ticaretin gelişmesiyle birlikte, Türk asansör firmalarının bu ülkelerdeki yatırımlarını arttırmasına neden olmuştur.

Türkiye’den asansör aksamı ithal eden ülkeler; başta AB ülkeleri, orta doğu ülkeleri ve Türk Cumhuriyetleri oldu. Ayrıca uzak doğudan Güney Amerika’ya kadar aksam ihracatı yapılıyor olması rekabet gücünün kayda değer olduğunu göstermektedir. Ancak aksam ithalatının uzak doğu kökenli ürünler üzerinde yoğunlaştığı gözlemlenmektedir.

Aksam üretimi

İç piyasada üretilen önemli asansör güvenlik aksamları; Kabin, makina - motor grubu, tam ve yarı otomatik kabin ve kat kapıları, halat, kumanda kartı, kumanda panosu, klavuz ray, gösterge elemanları, kat ve kabin butoniyerleri, aşırı yük sistemi, kabin ve karşı ağırlık süspansiyonları, hidrolik silindir, dişlisiz makina, fotosel, hız kontrol cihazları, kumanda sistemleri, paten, sensor, ray konsolları, denge zinciri, şalter, VVVF invertor, halat aparatları, kasnak, sistemler (Makina Dairesiz Sistemler), hız regülatörleri, güvenlik tertibatı (fren bloğu), hidrolik ve yaylı tamponlar, kapı kilit tertibatları ve kabinin istem dışı hareket etmesini engelleyen (UCM) tertibatlardır. Ancak hidrolik asansörlerde kullanılması zorunlu olan boru kırılma valfının, hidrolik güç ünitelerinin, hidrolik basınç kontrol ünitelerinin tedariki ithalata bağımlı durumdadır.

Genel itibarıyla, Türk asansör sektörünün aksam imalatına bakıldığında elektrik tahrikli bir asansörün tesis edilebilmesinde dışa bağımlılık söz konusu değil iken, hidrolik tahrikli bir asansörün tesis edilebilmesinde ise dışa bağımlılık görülmektedir. Hidrolik tahrikli bir asansörün imalatına bakıldığında hidrolik güç ünitelerinin önemli bir üretim unsuru olarak yer aldığı görülmektedir. Ağırlıkla hidrolik güç ünitelerinin %90’ı paket ünite olarak ülkemize ithal edilmektedir.

Asansör aksam üretimi, özellikle Marmara Bölgesinde; İstanbul, Kocaeli, Bursa illerinde, Ege Bölgesinde; İzmir ilinde, İç Anadolu Bölgesinde ise; Ankara, Konya ve Kayseri illerinde, Akdeniz Bölgesinde; Antalya ilinde, Doğu Anadolu Bölgesinde; Malatya ilinde yoğunlaşmış bulunmaktadır.

Yetkilendirilmiş A Tipi Muayene Kuruluşları

Asansörlerin periyodik kontrolü, Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği gereği Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirildikten sonra ilgili idareler ile protokol imzalayan A tipi muayene kuruluşları tarafından yürütülmektedir.

A tipi muayene kuruluşlarının Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirilmesine ilişkin usul ve esaslar, 4/5/2018 tarihli ve 30411 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği ile belirlenmiş olup 38 farklı A tipi muayene kuruluşu Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş ve kamuoyuna duyurulmuş bulunmaktadır.

Asansör periyodik kontrolleri için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirilen A tipi muayene kuruluşlarına ilişkin bilgiye, “https://www.sanayi.gov.tr/sanayi-faaliyetleri/yetkilendirilen-kurum-kuruluslar/01060420321” link adresinden erişebilirsiniz.

Sektörün Cirosu

2019 yılı ihracat ve ithalat rakamlarına bakıldığında; 2019 yılı için dış ticaret hacmi toplamda 328 milyon ($) seviyesinde gerçekleşmiştir. Türk asansör sektörünün faaliyet alanı dikkate alındığında, üretilen binaya göre yıllık montaj sayısı, belgelendirme hizmetleri, periyodik kontrol hizmetleri, aksam üretimi, bakım ve servis hizmetleri genelinde yaklaşık 1-1,5 Milyar ($) seviyelerinde bir ciroya sahip olduğu değerlendirilmektedir.

Sektörün Dış Ticareti

AB mevzuatına bire bir uyumla birlikte asansör sektörü için Avrupa’da önemli bir pazar alanı oluşmuş ve son yıllarda bu alanda dış ticaret hacmi seviyesini sürekli olarak korumaya devam etmiştir. Asansör sektöründe dış ticaret konusunda en güçlü ve dış ticaret fazlası veren alan yıllardır asansöre ait aksam ve parça üretimi olmuştur. Bu alan asansör ithalat ve ihracatını dengeleme noktasında ciddi bir pozisyona sahip olup 2019 yılı dış ticaret rakamları bu durumu desteklemektedir. Bu alanda verilmiş olan 94 milyon dolarlık dış ticaret fazlalığı bu durumun en önemli göstergesi olarak kabul edilebilir.

Değerlendirme

Raporun sonunda ise son altı ayda pandemi nedeniyle gerek iç pazarda ve gerekse yurt dışında bir daralma yaşandığı ve bunun da hem yeni asansör kurulumu hem de aksam üreticilerine yansıdığına değinildi. Ancak asansörlerde inovatif hijyenik ürünlerin devreye girmesi ise ile yeni ürünler piyasaya sunuldu.

Türkiye’de 2020 yılına kadar yaklaşık olarak 600.000 adetin üzerinde asansör tesis edilerek hizmete açılmış olup bugün itibarıyla eski ve yeni olarak tanımlanan bu asansörlerin büyük bir bölümü halen kullanılmaktadır.

Sanayi sicil sistemine giren 2.749 adet asansör montaj ve asansör aksam imalat firması sayısına bakıldığında, sürekli olarak bölünerek çoğalan bir sektör yapısı ile karşı karşıya kalındığı gerçeği altında bu durumun avantaja dönüştürülmesinin ne kadar zor olabileceği hususuna değinilerek, Türk asansör sektörü içerisinde yer alan unsurların bir araya gelerek güçbirliği oluşturması artık kaçınılmaz olduğu vurgusu yapılmaktadır.

Raporun tamamına https://www.sanayi.gov.tr/assets/pdf/plan-program/AsansorSektoruRaporu(2020).pdf adresinden veya yandaki QR kodu telefonunuza okutarak erişebilirsiniz.